"πλουτίστε"

Κορνήλιος Καστοριάδης, απόσπασμα από το βιβλίο του "Η άνοδος της ασημαντότητας"

(..) Η αποσύνθεση γίνεται φανερή κυρίως μεσ’ από την εξαφάνιση των σημασιών και το σχεδόν απόλυτο ξεθώριασμα των αξιών. Και αυτό απειλεί μακροπρόθεσμα την επιβίωση του ίδιου του συστήματος. Όταν δηλώνεται ανοιχτά, όπως γίνεται τώρα στις δυτικές κοινωνίες, ότι η μοναδική αξία είναι το χρήμα, το κέρδος, ότι το υπέρτατο ιδεώδες του κοινωνικού βίου είναι το «πλουτίστε» (και η δόξα της δήλωσης αυτής ανήκει, σ’ ότι αφορά τη Γαλλία, στους σοσιαλιστές, οι οποίοι την έκαναν μ’ έναν τρόπο που η Δεξιά δεν είχε τολμήσει να την κάνει), μπορεί να διερωτηθεί κανείς αν είναι ποτέ δυνατόν μια κοινωνία να συνεχίσει να λειτουργεί και να αναπαράγεται μονάχα σ’ αυτή τη βάση.

του Κορνήλιου Καστοριάδη - Η άνοδος της ασημαντότητας (εκδ. Ύψιλον)

πολιτική και οικονομία, μια παλιά ιστορία

του Luciano Lanza, απόσπασμα από το βιβλίο του «Πέρα από την οικονομία – μια αναρχική θεώρηση του οικονομικού ζητήματος»

(..) Συνεπώς η οικονομία παρουσιάζεται (τουλάχιστον στην αρχική της φάση) σαν μια αντιεξουσία που, σιγά – σιγά, διευρύνεται ολοένα και περισσότερο, καθώς της παραχωρούν έδαφος οι φεουδαλικοί θεσμοί. Πρόκειται για μια μακρά διαδικασία, χαρακτηριζόμενη από εναλλασσόμενες φάσεις: είναι ένας αγώνας ανάμεσα σε δύο μορφές άσκησης της εξουσίας. Το οικονομικό και το πολιτικό παρουσιάζονται συνεπώς ως φορείς δύο διαφορετικών παραδειγμάτων ελέγχου της κοινωνίας.
Αλλά αν αυτή η διαδικασία είναι μακράς διαρκείας, ολοκληρώνεται εξαιρετικά γρήγορα: μέσα σε δεκατρία χρόνια. Όταν τα γνωρίσματα της οικονομίας ενοποιούνται το 1776 από τον Άνταμ Σμιθ στο βιβλίο του Ο πλούτος των εθνών σ’ ένα θεωρητικό σώμα που όχι μόνο ερμηνεύει, εξηγεί, αλλά κυρίως χάρη σ’ αυτή τη θεωρητική ενότητα, μπορεί να προχωρήσει σε γενικεύσεις, τότε η νέα θεώρηση του κόσμου της οποίας είναι φορέας το οικονομικό, εξαπλώνεται στο εσωτερικό εκείνου του κοινωνικού κινήματος το οποίο το 1789 κατεδάφισε το ancient regime.

προλετάριοι και κομμουνιστές

// απόσπασμα από το Κομμουνιστικό Μανιφέστο //

Προλετάριοι και κομμουνιστές

Ποια είναι η σχέση των κομμουνιστών προς τους προλετάριους γενικά;
Οι κομμουνιστές δεν αποτελούν κανένα ιδιαίτερο κόμμα απέναντι στ' άλλα εργατικά κόμματα.
Δεν έχουν συμφέροντα που ξεχωρίζουν από τα συμφέροντα του προλεταριάτου στο σύνολο του.
Δεν διακηρύσσουν κάποιες ιδιαίτερες αρχές, που σύμφωνα μ' αυτές θα ήθελαν να πλάσουν το προλεταριακό κίνημα.

το καθένα συμπλήρωμα του άλλου

// του Πιότρ Κροπότκιν, απόσπασμα από το βιβλίο του "Αναρχία" //

Ο κομμουνισμός δε μπορεί να είναι κάτι που επιβάλλεται από τα πάνω, δεν θα μπορούσε να ζήσει αν δεν τον κρατούσε ζωντανό η αδιάκοπη, καθημερινή σύμπραξη όλων των ανθρώπων. Σε ένα εξουσιαστικό περιβάλλον, θα πέθαινε από ασφυξία.
Κατά συνέπεια δε μπορεί να υπάρξει αν δε δημιουργήσει μια συνεχή επαφή όλων των ανθρώπων μεταξύ τους, που θα κανονίζουν όλοι μαζί τις χίλιες δύο κοινές τους υποθέσεις. Δε μπορεί να ζήσει αν δε δημιουργήσει την τοπική ζωή, ανεξάρτητη μέχρι τις πιο μικρές μονάδες - το δρόμο, τη γειτονιά, τη συνοικία, την κοινότητα. Δεν θα πετύχαινε τον στόχο του αν δεν κάλυπτε την κοινωνία με ένα πλέγμα μυριάδων ενώσεων που θα ικανοποιούσε τις χίλιες δύο ανάγκες της πολυτέλειας, της μάθησης, της ευχαρίστησης, της διασκέδασης, που δε θα μπορούσαν ποτέ να μείνουν περιορισμένες τοπικά, μα που θα είχαν αναγκαστικά την τάση να γίνουν διεθνείς.

πώς είναι δυνατόν

// Γράμματα στον Λένιν, από το περιοδικό Πανοπτικόν, τεύχος 14 //

(Γράμμα του Π. Κροπότκιν προς τον Λένιν, 21 Δεκεμβρίου 1920, στο οποίο ασκεί κριτική σχετικά με την απόφαση της σοβιετικής κυβέρνησης να συλληφθούν ως όμηροι του κόμματος μέλη της ομάδας Σαβίνκοφ, λευκοφρουροί και αξιωματικοί του στρατού του Βράνγκελ)

(..) Πώς είναι δυνατόν οι απόστολοι μιας καινούριας ζωής και οι αρχιτέκτονες μια νέας κοινωνικής τάξης πραγμάτων να προσφεύγουν σε τέτοια μέσα άμυνας απέναντι στους εχθρούς τους;
Δε θα σημαίνει άραγε κάτι τέτοιο ότι εσείς θεωρείτε το κομμουνιστικό σας πείραμα ανεπιτυχές και ότι δεν σώζετε το τόσο προσφιλές σας σύστημα αλλά [σώζετε] απλά τους εαυτούς σας;

Περί της ισότητας των εισοδημάτων

//Του Κορνήλιου Καστοριάδη από το βιβλίο του, "Το επαναστατικό πρόβλημα σήμερα"//

Για μένα, είναι σίγουρο και φανερό ότι βασική προϋπόθεση για να υπάρξει και να μπορέσει να λειτουργήσει μια σοσιαλιστική αυτοδιευθυνόμενη κοινωνία, είναι η απόλυτη ισότητα των μισθών και εισοδημάτων κάθε φύσης. Εννοώ ισότητα απόλυτη του οδοκαθαριστή και του πιο ειδικευμένου χειρουργού ή μηχανικού - εφ’ όσον εξακολουθούν και υπάρχουν απ’ τη μία οδοκαθαριστές κι από την άλλη χειρουργοί.
Γιατί, φυσικά, η μεταμόρφωση, ο μετασχηματισμός της κοινωνίας δεν είναι δυνατός σε πιο μακροχρόνια προοπτική παρά με το ξεπέρασμα της κρυσταλλωμένης κατανομής της εργασίας, της διαίρεσης και της αντίθεσης ανάμεσα στη χειρονακτική και στη διανοητική εργασία.

Ιχθυόσκαλα

// από τον Radical Desire //

Νύχτα άσχημου πονόδοντου η προχθεσινή. Η επιλογή καναλιών σε μια απ' τις σπάνιες βραδιές μπροστά στην τηλεόραση αρκετά περιορισμένη. Κάποια στιγμή, κατέληξα στην δορυφορική ΕΡΤ, όπου παιζόταν η εκπομπή "Νυχτερινή βάρδια". Τίτλους επεισοδίου: "Ιχθυόσκαλα", και θέμα η ολονύχτια εργασία ενός ετερογενούς πλήθους ψαράδων, μεταφορέων κιβωτίων, καθαριστών και τεμαχιστών μεγάλων ψαριών, παγοπωλών, και εμπόρων αλιείας στην ιχθυόσκαλα στο Κερατσίνι, εργασία απαραίτητη ώστε να καταλήξουν τα ψάρια στις λαϊκές, τα σουπερμάρκετ και τα εστιατόρια της Αθήνας.

Σε μια εποχή όπου η "ανυπαρξία" ή το "τέλος" της εργατικής τάξης αποτελεί μόνιμη επωδό των συζητήσεων περί των αδιεξόδων του ταξικού αγώνα, η υπενθύμιση ότι συχνά ο δομικός ρόλος της εργατικής τάξης στην οικονομία συνίσταται στην αυτοεξαφανιζόμενη εργασία είναι σημαντική: